Schilderkunst, beeldhouwkunst, architectuur, literatuur, filosofie: waar moet je in hemelsnaam beginnen als je je op deze terreinen wilt begeven? Het antwoord is eenvoudig: bij het begin, dus bij Grieken en Romeinen.
Bij mijn bezoeken aan Rome, een stad waar 2800 jaar geschiedenis haar neerslag heeft gevonden, merkte ik hoe alles met alles samenhangt; hoe de Middeleeuwen geen intermezzo vormen, maar voortborduren op wat geweest was; hoe de Renaissance zich liet inspireren door de Ouden; het Pantheon en het Colosseum waren dé voorbeelden voor architecten. Klassieke teksten kregen dezelfde status als de bijbel en de kerkvaders. Classicisme, neoclassicisme, steeds opnieuw vond men inspiratie in de Oudheid, tot op de dag van vandaag.
Jaren geleden ben ik in Wassenaar in cursusvorm begonnen met deze lange wandeling door de Europese cultuurgeschiedenis, van de Oudheid tot de moderne tijd. Op de achtergrond speelde steeds de vraag: wat hebben achtereenvolgende periodes bijgedragen aan de Europese cultuur? Welke rol heeft het christendom gespeeld bij de ontwikkeling van de wetenschap, beleefde de Renaissance de geboorte van de moderne mens, zoals Jacob Burckhardt betoogt? Wat was de positie van de Joden in de klassieke oudheid? Wat zijn de wortels van het antisemitisme? Welke rol heeft de islam gespeeld in de vorming van een Europese cultuur? Hoe heeft de beeldende kunst zich ontwikkeld? Waarom laat Vasari de moderne schilderkunst kunst beginnen bij Cimabue en Giotto?
Met deze en soortgelijke vragen op de achtergrond legden we ieder jaar een etappe af van deze lange reis door de tijd. Na afloop van iedere cursus werd -en wordt nog steeds- een reis aangeboden naar de klassieke wereld.
In Heiloo heb ik jaren later een vergelijkbaar traject gevolgd. Op beide locaties zijn na Grieken en Romeinen, Middeleeuwen, Renaissance en moderne tijd losse onderwerpen aan bod gekomen: Iran, Jeruzalem, de islam, Venetië, Byzantium, Noord-Afrika. Komend najaar volgt een cursus over de geschiedenis van het Joodse volk.
Traditiegetrouw werd er ook dit jaar een culturele reis georganiseerd. In april 2026 reisden we door Tunesië. We bezochten de ruïnes van het oude Carthago, zagen de mooiste Romeinse mozaïeken in het Bardo Museum in Tunis en in Sousse en bezochten opgravingen van Romeinse steden met Dougga als hoogtepunt. In Kairouan bezochten we de indrukwekkende moskee die gebouwd werd na de verovering door de Arabieren. Het slotdiner op de Byrsaheuvel, waar volgens het verhaal Dido dramatisch afscheid nam van het leven, was een afsluiting in stijl.
De bestemming voor de volgende Italia Classica reis is nog niet bekend.
U bent van harte welkom.
Cornelis Jonkman
